De Vader van de Amerikaanse Cocktail: Het Verhaal van Jerry Thomas

Lang voordat iemand het woord "mixoloog" durfde te gebruiken, stond er al een man achter de bar die drinken tot theater maakte. Zijn naam was Jerry Thomas, en hij verdiende zijn bijnaam "Vader van de Amerikaanse Mixologie" niet door bescheiden te zijn. Half alchemist, half circusdirecteur, nam hij de ruwe, ongepolijste sterke drank van een jong land en maakte er iets van waar mensen speciaal voor kwamen.

Thomas schonk geen drankjes, hij voerde ze op. De saloon werd zijn podium en het schenken van drank werd, voor het eerst, iets om trots op te zijn. Dat was best gedurfd in een tijd waarin de Temperantiebeweging elk glas met argwaan bekeek en zelfs een ijsklontje al als een soort zonde werd gezien. Toch verdedigde Thomas de gemixte drank als iets moois — en die houding legde de basis onder wat wij nu cocktailcultuur noemen.

Een man die je niet snel vergat

Thomas werd in 1830 geboren in Connecticut, als zoon van ouders die stiekem hoopten dat hij dominee zou worden. Dat liep anders. Hij vond zijn roeping achter de bar, waar zijn theatrale aanpak net zo opvallend was als de drankjes zelf. Een goede cocktail was voor hem geen tussenstop op weg naar dronkenschap, maar een klein optreden — geserveerd in een glas.

Wie hem zag werken, vergat het niet snel:

Hij droeg zijn rijkdom letterlijk. Volgens overlevering droeg hij manchetknopen bezet met diamanten, diamantknopen op zijn overhemd en meerdere diamanten ringen, die allemaal glinsterden onder het gaslicht terwijl hij aan het werk was.
Hij had zijn eigen gereedschap. Een set zilveren bartools, waaronder de beroemde zilveren mokken met houten, geïsoleerde handvatten, die hij overal mee naartoe nam. Niet zomaar spullen, maar een statement: dit vak verdient eigen instrumenten.
Hij begreep dat mensen kwamen kijken, niet alleen drinken. Grote gebaren, een goed getimede pauze, een beetje bravoure — het maakte van het bestellen van een drankje een gebeurtenis.

Het boek dat de regels schreef

In 1862, terwijl de Burgeroorlog nog volop woedde, publiceerde Thomas "Jerry Thomas' Bar-Tender's Guide: How To Mix Drinks or The Bon-Vivant's Companion" — het eerste cocktailboek dat ooit in de Verenigde Staten werd uitgegeven. Het timing was niet toevallig. Het spoorwegnetwerk breidde in die jaren razendsnel uit en bracht citrusvruchten en andere ingrediënten plots binnen handbereik van barmannen door het hele land. Kunstmatig gemaakt ijs werd steeds gewoner, en na 1876 was suiker geen kostbaar goedje meer dat achter slot en grendel lag. Kortom: de wereld was eindelijk klaar voor wat Thomas te bieden had.

Het boek deed drie dingen die niemand ervoor had gedaan:

Het gaf het vak voor het eerst een handleiding — recepten, verhoudingen en technieken zwart op wit, in plaats van kennis die alleen van barman op barman werd doorgegeven.
Het tilde het beroep van barman op. Je was niet langer iemand die drankjes inschonk, maar iemand die een ambacht beheerste.
Het werd de blauwdruk voor elk barboek dat erna kwam, en de klassiekers die erin staan worden vandaag nog steeds gemaakt.

Twee drankjes, allebei pure show

Thomas was op zijn best wanneer hij zelf iets bedacht, en zijn twee beroemdste creaties tonen precies waarom.

De Blue Blazer. Het verhaal gaat dat een goudzoeker op een koude avond bij Thomas binnenkwam en om iets vroeg dat "als vuur door zijn keel zou gaan". Thomas nam Scotch, kokend water, een schepje suiker en een reepje citroenschil, stak de whisky in brand en goot de vlammende vloeistof heen en weer tussen twee zilveren mokken — een boog van blauw vuur die door de bar sissen zou. Spektakel eerst, drankje daarna, zou je bijna zeggen.

De Tom and Jerry. Minder gevaarlijk, maar niet minder slim. Een warme mix van eieren, suiker, brandewijn en rum, bedoeld als feestelijk alternatief voor de gewone toddy. Thomas gaf het drankje een naam door zijn eigen naam simpelweg om te draaien — een vroege vorm van persoonlijke branding, zou je nu zeggen, lang voordat dat woord bestond.

Drinken als iets om bij stil te staan

De gewone drinkgewoonte van die tijd was ruw: whiskey rechtstreeks uit de fles, puur en snel weggeslagen. Thomas — samen met tijdgenoten als William Schmidt — dacht daar anders over. Een goed gemaakte cocktail was voor hen geen middel om dronken te worden, maar iets om van te genieten. Traag drinken, de balans van smaken proeven, het ijs zijn werk laten doen.

Het klinkt misschien vanzelfsprekend nu, maar in die tijd was het een kleine revolutie. Een cocktail werd een moment van rust in plaats van een korte onderbreking — en dat idee is, eerlijk gezegd, nog steeds de reden waarom mensen graag naar een goede bar gaan in plaats van gewoon thuis iets in te schenken.

Waarom we hem nog steeds noemen

Thomas' invloed is moeilijk te overschatten. Hij bepaalde niet alleen het eerste gouden tijdperk van de cocktail, maar zette ook de normen neer waar barmensen zich vandaag nog aan houden. Dat is geen historisch voetnootje — het is een lijn die rechtstreeks naar vandaag loopt.

Toen de ambachtelijke cocktailbeweging in de jaren 80 op gang kwam en bartenders zoals Dale DeGroff werden aangetrokken om de klassiekers terug te brengen in de legendarische Rainbow Room in New York, gingen ze terug naar precies één bron: Thomas' gids uit 1862. Meer dan een eeuw na zijn dood leert de Professor ons dus nog steeds hoe je een goed drankje maakt.